Kad crkva ore državne njive

Od 2007. godine, odlukom tada opštine Subotice i njenih odbornika Rimokatolička crkva, Srpska pravoslavna crkva i Evangelička crkva imaju pravo, bez naknade, da raspolažu sa oko 700 hektara državnog obradivog poljoprivrednog zemljišta, a do okončanja procesa restitucije.

Od tada, gotovo punu deceniju traju sporenja o tome, a pred Višim sudom kojim predsedava sudija Žužanom Feldi upravo je održano i poslednje ročište po tužbi Srbije protiv grada Subotice. Ministarstvo poljoprivrede, vodoprivrede i šumarstva posredstvom subotičkog odeljenja Republičkog javnog tužilaštva tuži grad Suboticu zbog toga što je 2007. godine doneo nezakonitu odluku.

Dodeljivanje državnog zemljišta crkvama, bez nadoknade, i na parcelama za koje se znalo da ranije nisu pripadale ovim crkvama, od početka je izazivalo buru u gradu, zadirući i u političke i u ekonomske odnose. Ne samo što je ova gradska odluka u privilegovan položaj stavila crkvu u odnosu na druge u procesu restitucije, već je problem nastao i kada je Ministarstvo naložilo da se sva državna poljoprivredna zemlja izdaje u zakup. Ako je u početku i „progledalo kroz prste”, Ministarstvo poljoprivrede poslednjih pet godina insistira da se i ova zemlja nađe u programu izdavanja, što je suprotno gradskoj odluci. Zbog toga su crkve posegnule za pravnim lekom i Osnovni sud je još 2012. godine doneo odluku kojom se stavlja privremena mera raspolaganja ovom zemljom do okončanja spora. Tako je pronađeno neko „srednje rešenje”, po kom se crkvena zemlja stavlja na spisak za licitaciju, jer drugačije Ministarstvo i ne odobrava gradu program izdavanja zemljišta, ali se „crkvenih” 700 hektara ipak ne izdaje zbog sudske zabrane.

U međuvremenu u Skupštini grada dva puta je pokušano da se ukine sporna odluka iz 2007. godine. Prvi put 2013. godine odbornici SVM-a uredno su zauzeli svoja mesta, ali je većinska koalicija od 11 stranaka koju je predvodio DS srušila kvorum. Dve godine kasnije, koalicija na vlasti koju čine SVM i SNS odbila je da ukine spornu odluku iz 2007. godine. Nezadovoljni ratari tada su komentarisali da tajkuni imaju dugu ruku koja upravlja i odbornicima, jer se nezvanično zna da je crkvena zemlja izdata u zakup velikim poljoprivrednim gazdama, koji su navodno te parcele i „razbili” na manje kako bi imali i subvencije. Zbog toga što je „crkvena zemlja” izuzeta iz licitacije, procenjuje se da grad godišnje gubi između 100 do 120 miliona dinara.

Pošto je ukidanje odluke propalo na političkom planu, Republičko javno pravobranilaštvo tužilo je grad zbog, kako je zastupnik Magda Ruzman obrazložila, odluke koja bila nezakonita u trenutku donošenja. Osim toga, na poslednjem ročištu ona je podsetila da je SPC u Subotici vraćeno oko 59 hektara u procesu restitucije, Rimokatoličkoj crkvi 39 hektara, a da je prema podacima iz Agencije za restituciju od 9. marta ove godine odbačeno 60 zahteva SPC. Magda Ruzman je insistirala na činjenici da crkve nisu dostavile podatke koliko površina traže u procesu restitucije, niti na koje se parcele to odnosi. Grad Subotica, preko svog pravobranilaštva koje je zastupala Ana Kiselički, ne spori činjenice navedene u tužbi, ali smatra da je ovde reč o pravnom pitanju i odnosa dva zakona: o crkvama i verskim zajednicama i poljoprivrednom zemljištu.

U ovom sudskom postupku i crkve nastavljaju da brane svoje pravo da obrađuju blizu 700 hektara. Advokat Bojan Uzelac, koji zastupa interese sve tri crkve, smatra da je Viši sud u Subotici nenadležan, te da bi o ovome trebalo da raspravlja Upravni sud. I on je izneo podatke iz restitucije, po kojima u 86 postupaka pred Agencijom Eparhija bačka, Subotička biskupija i Evangelička crkva potražuju ukupno 2.172 hektara, i da se 60 odsto te zemlje nalazi u ataru Subotice. „Ovu zemlju tužilac sa tuženim periodično izdaje u zakup suprotno zakonu i ubire prihod i stiče bez osnova”, izneo je Uzelac.

Presudu o ovom sporu sudija Višeg suda će doneti u narednih 30 dana, pismeno.

Zanimljivo je da iako je crkvama vraćen deo poljoprivrednog zemljišta, one za toliko nisu umanjile parcele koje su dobile od grada na besplatno korišćenje.

POLITIKA