Na svoj Nacionalni dan, u utorak 17. decembra Rusini su sa svojim gostima u Subotici proslavili svoj praznik. Organizator proslave je bilo Društvo Rusina, a prisutne je pozdravio potpredsednik društva Kristijan Sopka, ističući značaj tog dana i nije sakrivao zadovoljstvo šro su se skupili u tom gradu u novim prostorijama.
˗ U velikom gradu je teško skupiti ljude, ali na svakoj našoj aktivnosti ima dosta prisutnih. Tako je i danas na proslavi našeg Nacionalnog dana, došla su razne generacije Rusina koje žive u tom gradu. U ovoj godini imamo puno planova, želimo da obnovimo rad izvorne pevačke grupe, učenje rusinkog jezika. Imamo puno ideja i volje da ih ostvarimo – rekao je Kristijan Sopka.
100 GODINA GRAMATIKE I 270-GODINA OBRAZOVANJA NA RUSINSKOM JEZIKU
Ivan Hardi je pročitao kratak tekst o istoriji Rusina i značaju 17. januara 1751. godine.
ʺRusini na teritoriji današnje Srbije žive preko 260. godina. U njihovoj bogatoj tradiciji 17. januar 1751. godine ostao je zabeležen kao poseban datum. Toga dana je Franc Jozef de Redl, savetnik carice Marije Terezije i administrator Kraljevsko-državnog Bačkog distrikta u Somboru potpisao prvi zvanični dokument − Ugovor o naseljavanju 200 rusinskih grkokatoličkih porodica na tadašnju pustaru Veliki Krstur. Bio je to oficijelni početak današnjeg Ruskog Krstura, najstarijeg, najvećeg i najpoznatijeg naselja Rusina u Vojvodini i Srbiji.
Taj dan je već više decenija prihvaćen kao dan zvaničnog doseljavanja Rusina na ove prostore.Prvi rusinski doseljenici su pojedinačno u Bačku počeli pristizati već sredinom dvadesetih godina XVIII veka, ali tek popis iz 1746. godine svedoči o boravku većeg broja rusinskih porodica nedaleko od Krstura. Među narodima koji su pristigli i pustili korene na plodnoj vojvođanskoj ravnici našli su se i Rusini. Od preduzimljivih žitelja ova dva bačka naselja, od početnih 350 porodica i novih doseljenika iz starog kraja Hornjice, (gornjih karajeva Austro-Ugarske), vremenom se razvila nacionalna zajednica Rusina u Vojvodini. Po istorijskom poreklu Rusini pripadaju istočnim Slovenima.
Rusini u Srbiji više od jednog stoleća na svom narodnom jeziku objavljuju knjige, ove 2023. godine obeležiće 100 godina od izdavanja Gramatike rusinskog govora Havrijila Kosteljnika i 270. godina škole – obrazovanja na rusinskom jeziku.
Novoobnovlejna izvorna grupa je otpevala himnu Rusna ʺBraća Rusiniʺ i nekoliko pesama, a prisutnim je proslava bila prilika da bi porazgovarali o daljim aktivnostima Društva Rusina u Subotici.
