Nije sve secesija

Secesija (Art Nouveau, Jugendstil), karakteristična po zakrivljenim linijama, jeste stil koji Subotici daje vizuelni identitet. Ne slučajno, jer su najznačajnije građevine sagrađene poslednje decenije 19. i prve 20. veka, kada je ovaj trend u umetnosti i arhitekturi bio dominantan.

Doba intenzivnog razvoja Subotice i Palića, završeno je 1912. godine, naišle su ratne godine i mnogo toga više nije bilo kao pre.

Međutim, vrlo brzo nakon svetske vojne, Subotica nastavlja da se razvija zahvaljujući preduzimljivim ljudima. Grad se našao na granici nove države, komunikacije u ovom delu Evrope su isprekidane novim granicama, izgubljeni su prihodi od izdavanja gradskih zemljišnih poseda…

S druge strane, pretežno agrarna i velikim delom privredno zaostala nova država, otvorila se kao novo veliko tržište, žedno industrijskih proizvoda. Tako je vrlo brzo nastao sloj subotičkih industrijalaca koji je osvojio proizvodnju kvalitetnih prehrambenih, tekstilnih, hemijskih i raznih drugih proizvoda. Danas je teško zamisliti da se u Subotici proizvode radio aparati, baterije, frižideri…Ovakav razvoj svedoči o ekonomskom položaju u novom kraljevstvu i konjukturi koja je vladala za robom koja se ovde proizvodila.

Iako u nepovoljnom položaju u odnosu na državne prioritete, brojke govore da se gradilo manje nego pre ali mnogo više nego nekih decenija koje su sledile do kraja veka (novi objekti 90ih mogu se izbrojati na prste). Između 1918. i 1938. godine sagrađeno je 1535 prizemnih kuća, 52 jednospratne, 11 dvospratnih, 25 javnih zgrada i 82 industrijske. Ako se tome doda izgradnja dva stadiona, istočne obale Palića, proširenje tramvajske mreže, popločavanje puteva i dr. vidimo da je grad ipak imao izvestan prosperitet u periodu koji u svetu zovu „primirje između dva svetska rata“.

Najamne palate koje su pre I sv. rata podizali veleposednici, sada su gradili bogati industrijalci.

Stil koji vlada dvadesetih godina je neoeklektika, akademizam i tek po neki primer geometrijske secesije. Pošto se grad nije širio izvan svojih starih granica, nove građevine su se uklapale u postojeću urbanu strukturu sa kojom su se stopile te stoga današnjem posmatraču deluju kao deo nasleđa iz vremena pre I sv. rata.

Evo nekih primera međuratne arhitekture u dekorativnom stilu.

Današnja ulica Vladimira Nazora, cela je izgrađena između dva rata

Tu treba dodati brojne porodične kuće izgrađene u ovom maniru.



KOMENTARI

  1. sutram kaže:

    Divno.

OSTAVITE KOMENTAR