Zahvaljujući Laliki u Jugoslaviji je izašla prva marka sa motivom iz Subotice

Povodom 100 godina od osnivanja prvog filatelističkog društva u Subotici, 8. novembra 1920. godine, i veka filatelije na severu zemlje Ljudevit Vujković Lamić organizuje 9. novembra izložbu svih marki na temu Subotice, od redovnih, taksenih do pomoćnih.

Postavka u galeriji Otvorenog univerziteta će obuhvatiti oko 75 ramova, a na istoj manifestaciji održaće se i promocija njegove knjige na temu veka filatelije.

Ljudevit Vujković Lamić, zvani Lalika, nije običan filatelista. Tačan broj markica koji ima ne zna, ali je siguran da je u pitanju više hiljada, čak više od 5.000. To ne bi bilo ništa neobično da Subotičanin nije i strastveni sakupljač filatelističke literature i drugih knjiga, ima ih oko 10 kubika, starog novca, kalendara, novina, svega o Subotici, geografskih karata, upaljača, razglednica, značaka, medalja, fotografija, hemijskih i grafitnih olovaka, tanjira, plakata, slika, čaša, kaločai minte, lampaša, svega o “Dužijanci”, prelu, sportu u Subotici, FK “Bačkoj” i salveta.

Kada je filatelija u pitanju, Lalika je u svet poštanskih marki ušao u najranijem detinjstvu, nasledivši od oca, koji se isto zvao Ljudevit Vujković Lamić, i ljubav i bogatu kolekciju. Prema njegovim rečima, Društvo filatelista “Bačka” iz Subotice ne postoji od 1993. godine, ali je on nastavio da neguje tradiciju. Više ne kupuje marke, ali aktivno predlaže motive iz Subotice, skuplja literaturu i istražuje.

Izložba povodom značajnog jubileja je 70. na kojoj Lalika učestvuje ili je sam organizuje. Izlagao je, osim u Srbiji, i u Mađarskoj, Rumuniji, Grčkoj, Sloveniji, Hrvatskoj, Bosni i Hercegovini.

– Bio sam dete od tri ili četiri godine kada sam počeo uz oca da slažem marke u album uz pomoć pincete. Još 1921. izdali su filatelisti iz Subotice stručni časopis “Bačka filatelija”. Dva broja su štampana, ali nisam uspeo da uđem tome u trag, da ih presnimim, najverovatnije nisu sačuvani primerci. Toliko se razvila filatelija u Subotici da je 1936. godine Filatelistički savez održao četvrti kongres u Subotici – priča Lalika.

U knjizi “100 godina hronologije filatelije u Subotici” Vujković Lamić uvodi čitaoce u filateliju u svom gradu uz istoriju poštanskog saobraćaja. Podseća da je sve do 1941. godine izlazio časopis na mađarskom jeziku u kome je štampana i filatelistička rubrika.

– Prvi predsednik filatelističkog društva bio je dr Aleksandar Magarašević, kasnije je došao iz Zagreba Milan Draganić. Oni su bili po 10 godina na čelu društva i 1941. su hteli da proslave 20 godina od osnivanja. Zbog rata im nije ništa uspelo, ali 1944. godine Stipan Stipić, moj otac, Andrija Šarčević, Stevan Dobo, Ladislav Fišer, Mihajlo Tonković, jači filatelisti u gradu, odlučili su da obeleže oslobođenje Subotice. Preštampali su mađarsku marku, ali je policija došla i zaplenila je sve marke. Oko pet je ostalo u mašini spaseno i jednu od tih imam u svojoj kolekciji – kaže Lalika.

Ljudevit Vujković Lamić, Lalikin otac, i Ladislav Fišer su 1946. godine izdavali filatelistički glasnik, i uz novine filatelista iz Zagreba, to su bile jedine novine takve vrste u novoj Jugoslaviji. Iako je bio rat Stevan Dobo iz Subotice je od 1941. do 1942. izdao 13 brojeva novina za filateliste.

– Trojica Subotičana su 1942. godine učestvovala u Mađarskoj na filatelističkoj izložbi, što znači da je filatelija živela bez obzira na ratne uslove. Iz Beograda sam dobio podatke da su oni mesec i po dana stariji od subotičkog društva, ali nisam uspeo da saznam da su imali bilo kakvu aktivnost za vreme Drugog svetskog rata. Ta društva, za razliku od našeg nisu odmah nastavila rad, već su se reaktivirali posle 50-ih godina. Filatelističko društvo “Bačka” je radilo i dalje i nema podataka da je kod nas osnovana podružnica Saveza filatelista Srbije u Subotici. Nije bilo potrebe, “Bačka” je funkcionisala – kaže Lalika.

Kasnije je održano više velikih izložbi u Subotici, bilo je i međunarodnih susreta. Sve je obeležavano kako priliči, i Prvi maj, 29. novembra, 30 i više godina filatelije, godišnjica AVNOJ-a, svi praznici i jubileji.

– Obeležavali smo jubileje kovertama i pečatima. Subotica je izdala ukupno 127 pečata povodom raznih datuma i bilo je oko 50 ilustrovanih koverti – kaže Ljudevit Vujković Lamić.

Posle 1960. godine društvo dobija novu upravu i Laliku filatelisti biraju za sekretara. Na toj funkciji ostaje do kraja, 1993. godine kada je društvo prekinulo sa radom, a pečat se još uvek nalazi kod njega zbog čega je ponekad na meti sugrađana koji mu zameraju što se predstavlja i dalje ispred tog društva.

– Istina je, moram se praviti važan jer sam ipak nešto uradio u filateliji. U Jugoslaviji je 1971. godine izašla prva marka sa motivom iz Subotice, sa ikonom Svetog mučenika Dimitrija, koja se nalazi u subotičkom naselju Aleksandrovo. Do sada su subotički motivi štampani 17 puta sa 22 prigodne marke koje štampa Pošta – kaže Lalika i objašnjava da se na osnovu predloga svake godine štampa oko 20 i više serija markica.

Dok je postojala Jugoslavija, kataloška vrednost maraka je bila oko 9.900 evra, kaže Ljudevit Vujković Lamić, a danas se kompletna serija Jugoslavije može nabaviti za 500-600 evra.

– Jako je pala cena, recimo, “Esperantica”, naša najskuplja marka iz 1953. godine, koja je koštala oko 300.000 dinara, sada se može dobiti za oko 50 evra. Tako je u celom svetu, filatelija je nestala sa tržišta i interesovanja je sve manja – kaže dobri filatelije iz Subotice.

Do sada su subotički motivi štampani 17 puta sa 22 prigodne marke koje štampa Pošta

Od 2002. godine predlaže da se izdaju marke o Subotici, tako su se na markici našle i subotička Gradska kuća, Sinagoga, grb Subotice povodom 600 godina grada, zatim kruna “Dužijance”, Palić i drugo. Zanimljivo je da je iz Subotice 1983. crtež Vesne Tonković, tada učenice, pobedio na konkursu i izabran je za poštansku marku “Radost Evrope”. Nakon 30 godina crtež devojčice iz Subotice Rite Kavai, na istom konkursu izabran je za poštansku marku, dok je crtež dečaka Noela Sarića iz Subotice izabran za vinjetu. To je ogromno priznanje za njihove učitelje.

– Ako bih morao da prodam moje olimpijske marke, ne znam da li bih dobio oko 700 evra, a uložio sam najmanje 4.000-5.000 evra u njih. A da bih proširio moju zbirku, hteo bih da kupim raritete, međutim, nijedan takav primerak nije ispod 4.000 evra, a taj novac nemam – zaključuje.

BLIC



KOMENTARI

OSTAVITE KOMENTAR